Page archived courtesy of the Geocities Archive Project https://www.geocitiesarchive.org
Please help us spread the word by liking or sharing the Facebook link below :-)


KRÓTKA HISTORIA S?U?BY AGROMETEOROLOGICZNEJ IMGW

 

Zbigniew Rutkowski, Teresa Tomaszewska

"Gazeta Obserwatora IMGW" nr 1-2, 1996

 

Agrometeorologia, czyli meteorologia rolnicza, jest w Polsce stosunkowo m3od? dziedzin? nauki. Jej pocz?tki siegaj? XIX w., kiedy to w 1865 powsta3a w Krakowie Sekcja Meteorologiczna przy Komisji Fizjograficznej Akademii Umiejetno?ci, a w Warszawie utworzono Biuro Meteorologiczne przy Muzeum Przemys3u i Rolnictwa. Nieco pó?niej powsta3y pierwsze sieci stacji meteorologicznych (zal??ki naszej wspó3czesnej sieci) organizowane i finansowane przez organizacje rolnicze. Ówczesne stacje, poza pomiarami meteorologicznymi, wykonywa3y obserwacje fenologiczne, temperatury i wilgotno?ci gruntu. Tak wiec zacz?tkiem panstwowej sieci meteorologicznej w Polsce by3y stacje utworzone z inicjatywy rolników.

W r. 1919 utworzono Panstwowy Instytut Meteorologiczny (PIM), który przej?3 istniej?ce rolnicze sieci meteorologiczne oraz rozpocz?3 systematyczne opracowywanie informacji pod k?tem potrzeb rolnictwa. Od tego czasu dzieje s3u?by agrometeorologicznej w Polsce s? nierozerwalnie zwi?zane z Instytutem, jego przeobra?eniami i reorganizacjami.

W r. 1929 profesor SGGW Kazimierz Szulc na II Zje?dzie Naukowo-Rolniczym w Poznaniu wyg3osi3 referat pt. „O potrzebie zorganizowania w Polsce systematycznych badan meteorologicznych w przyziemnej warstwie powietrza”. Zaowocowa3o to powo3aniem do ?ycia przez Ministerstwo Rolnictwa w dniu 1.IV.1930 pierwszego w Polsce Dzia3u Meteorologii Rolniczej w PIM, który powierzono Romualdowi Guminskiemu, po wojnie wicedyrektorowi PIHM i profesorowi SGGW. Do wybuchu II wojny ?wiatowej garstka pracowników uporz?dkowa3a zasady pomiaru temperatury gleby w Polsce i utworzy3a standardow? siea wykonuj?c? pomiary na g3eboko?ciach zalecanych przez Miedzynarodowy Zjazd Rolniczo-Meteorologiczny, który odby3 sie w Wiedniu w r. 1930. Wtedy te? opracowano pierwszy dzienniczek do notowania obserwacji nad temperatur? gruntu i wprowadzono do pomiarów (stosowane zreszt? do dzisiaj) termometry kolankowe. Równie? w tym czasie uporz?dkowano materia3y fenologiczne nagromadzone w latach dwudziestych i zorganizowano sieci posterunków fenologicznych i punktów obserwacji gradowych (przed wybuchem wojny by3o ok. 1000 obserwatorów fenologicznych). Rozpoczeto tak?e wydawanie roczników fenologicznych i gradowych. Dzia3 Meteorologii Rolniczej opracowywa3 komunikaty rolniczo-meteorologiczne dla ró?nych okresów, z których cze?a by3a publikowana przez radio i prase oraz rozsy3ana do osób zainteresowanych.

Na specjaln? uwage zas3uguje utworzenie jednej z pierwszych na ?wiecie s3u?b telegraficznych dla potrzeb rolnictwa, licz?cej ok. 300 posterunków rolniczo-meteorologicznych. Siea ta, bed?ca pierwowzorem obecnej sieci obserwacyjnej ROLMET, wzbudzi3a w ?wiecie ogromne zainteresowanie, a ówczesne klucze do szyfrowania informacji by3y t3umaczone na wiele jezyków obcych. Siea ta dostarcza3a bogatego materia3u o rozwoju i stanie ro?lin oraz o warunkach wykonywania prac polowych. Dane te wydatnie wzbogaci3y komunikaty agrometeorologiczne.

Drugi okres, to powo3anie po wojnie w Panstwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym (PIHM) Refe­ratu, a nastepnie Dzia3u Meteorologii Rolniczo-Le?nej i Fenologii, przekszta3conego w roku 1959 w Zak3ad Agrometeorologii. Licz?ca pocz?tkowo trzy osoby komór­ka rozros3a sie w latach pieadziesi?tych, sze?adziesi?tych do ponad trzydziestoosobowego zespo3u. Rozpoczeto odbudowywanie sieci obserwacyjno-pomiarowych oraz podjeto wszystkie kierunki prac zapocz?tkowanych przed wojn? (m.in. wydawanie roczników). D???c do zaspokaja­nia zmieniaj?cych sie z czasem potrzeb rolnictwa i le?nict­wa, inicjowano wiele nowych dziedzin dzia3alno?ci.

Ju? w koncu roku 1945 Referat Meteorologii Rol­niczej zorganizowa3 pierwsz? konferencje naukow? dla ustalenia programu dzia3ania agrometeorologii na rzecz gospodarki narodowej na najbli?sze lata. W r. 1947 zor­ganizowano pierwsz? po drugiej wojnie ?wiatowej stacje agrometeorologiczn? w Brwinowie ko3o Warszawy, pe3­ni?c? funkcje poligonu do?wiadczalnego dla sprzetu, apa­ratury i szkolenia obserwatorów. W r. 1948 rozpoczeto organizowanie le?nych stacji podokapowych oraz zainic­jowano wydawanie miesiecznika "Gazeta Obserwatora IMGW". Gazeta by3a redagowana w Zak3adzie Agrometeo­rologii przez 16 lat. Zamieszczano w niej artyku3y nauko­we oraz instrukcje. Przez d3u?szy czas by3a jedynym wydawnictwem tego rodzaju, stwarzaj?cym 3?czno?a po­miedzy Instytutem a obserwatorami ró?nych sieci.

W r. 1954 rozpoczeto wydawanie dekadowych komu­nikatów meteorologicznych dla rolnictwa oraz zorganizo­wano meteorologiczn? os3one lasów przed po?arami. W dniach du?ego zagro?enia po?arowego og3aszano przez radio specjalne komunikaty ostrzegawcze. W r. 1956 zorganizowano ponownie siea obserwatorów rol­niczo-meteorologicznych ROLMET i rozpoczeto wydawa­nie "Dekadowego komunikatu rolniczo-meteorologicznego PIHM", który by3 pierwowzorem obecnie wydawanych biu­letynów. W r. 1957 z inicjatywy Mariana Molgi rozpoczeto organizowanie sieci placówek do?wiadczalnych opartych na koncepcji pól ustalonych Stanis3awa Baca seniora. Na stacjach tych uprawiano wg ustalonego p3odozmianu g3ó­wne ro?liny rolnicze, w 3anie których prowadzono specjal­ne pomiary meteorologiczne, biometryczne i obserwacje fenologiczne oraz mierzono temperature i wilgotno?a gruntu. W tym te? okresie utworzono siea punktów wizual­nych pomiarów wilgotno?ci i zamarzania gruntu, a nastep­nie siea punktów przyrz?dowych pomiarów g3eboko?ci przemarzania gruntu metod? Danilina.

W r. 1958 rozpoczeto opracowywanie "Miesiecznych komunikatów rolniczo-meteorologicznych PIHM". Równie? w tym roku PIHM by3 organizatorem II Sesji Komisji Technicznej Meteorologii Rolniczej WMO (|wiatowej Or­ganizacji Meteorologicznej), na któr? przybyli najwybit­niejsi specjali?ci z ca3ego ?wiata. W r. 1966 wprowadzono nowy klucz do szyfrowania depesz ROLMET oraz rozpo­czeto zamieszczanie prognoz fenologicznych w "Biuletynie Agrometeorologicznym", a rok pó?niej wydawanie "Dodatku do Biuletynu Agrometeorologicznego".

Kolejny okres rozpoczyna sie w r. 1973, kiedy po­wsta3 Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) z po3?czenia PIHM i Instytutu Gospodarki Wodnej. Ów­czesny Zak3ad Agrometeorologii do r. 1992 wielokrotnie zmienia3 swoj? nazwe po kolejnych reorganizacjach In­stytutu, zmniejszaj?c jednocze?nie zatrudnienie i prak­tycznie nie zmieniaj?c zakresu prowadzonych prac. W okresie tym rozpoczeto prace nad rozwojem serwisu informacyjnego oraz opracowywaniem materia3ów histo­rycznych dla potrzeb s3u?by agrometeorologicznej. Pro­wadzono bardzo aktywn? wspó3prace z wieloma u?ytkow­nikami informacji agrometeorologicznej.

W r. 1974 zorganizowano siea ok. 40 stacji rolniczo-­do?wiadczalnych ROLDO pracuj?cych na bazie i przy wspó3pracy Stacji Oceny Odmian. Za3o?ono w nich stan­dardowe stacje meteorologiczne oraz, wg opracowanych w Zak3adzie Agrometeorologii IMGW instrukcji, prowadzo­no pomiary biometryczne i obserwacje fenologiczne ro?lin uprawnych.

Od r. 1976 podjeto prace nad modelami i metodami prognozowania plonów niektórych ro?lin uprawnych, któ­rych wyniki rozpoczeto publikowaa w 1981 . Na pocz?tku lat 80. wdro?ono pierwsze techniki komputerowego prze­twarzania danych agrometeorologicznych, w r. 1986 wy­korzystano pierwszy 8-bitowy mikrokomputer osobisty, a od 1990 zaczeto wykorzystywaa komputery po3?czone w siea w codziennych zadaniach s3u?by.

Ostatni okres rozpoczyna sie w r. 1992, kiedy to Zak3ad Agrometeorologii licz?cy ju? tylko 7 osób - po kolejnej z rzedu reorganizacji IMGW - zostaje w3?czony do O?rodka Meteorologii jako Zespó3 Agrometeorologii i przeniesiony do Oddzia3u Warszawskiego IMGW. Wkrót­ce zostaje zlikwidowana siea ROLDO i siea obserwacji fenologicznych.

Mimo zmniejszonego zespo3u, utrzymano pe3ny za­kres zadan s3u?by agrometeorologicznej. Sta3o sie to mo?liwe dzieki uruchomieniu w r. 1993 kompleksowego komputerowego systemu odbioru, przetwarzania i prezen­tacji danych z depesz agrometeorologicznych.

 

W artykule wykorzystano prace W. Przedpe3skiej i T. Tomaszew­skiej „Dzieje agrometeorologii w Panstwowej S3u?bie Meteoro­logicznej”, maszynopis, IMGW 1989

aktualizacja: 19 pa?dziernika, 2005

1